Naar de supermarkt gaan is in Frankrijk een beetje anders dan in België...
Enkele jaren geleden maakte de supermarktgigant Carrefour reclame dat de wachttijd aan de kassa's minder dan 10 minuten zou bedragen. Beloofd! Het werd al snel duidelijk dat Carrefour deze belofte absoluut niet kon waarmaken en Carrefour werd daarvoor na een klacht veroordeeld tot een dwangsom van 10.000 euro. Carrefour nam onmiddellijk maatregelen en haalde de reclame over de wachttijden meteen weg.
Onlangs ging ik boodschappen doen. Wat een zeer eenvoudige onderneming lijkt, is in Frankrijk serious business. Het eten wordt bekeken, betast, gepookt, besnuffeld en er moet diepgaand over gediscussieerd worden met je vele vrienden en familieleden die ook aan het winkelen zijn.
Die morgen schoof ik aan achter een jonge dame die - nadat ze al haar boodschappen op de band geplaatst had - zich plots herinnerde dat ze een fles Martini vergeten was mee te nemen. Drank staat in een afgesloten glazen kast, binnen schootsafstand van de kassa's. Er zou maar eens iemand een gratis fles alcohol meegrissen of - nog erger - er eens van proeven!
In de op dat moment nog vrij korte wachtrij werd aangenomen dat de mevrouw eerst haar boodschappen zou betalen en daarna opnieuw de winkel zou betreden om samen met een medewerker de kast te openen en een fles te nemen teneinde de andere winkelenden (winkelaars?) niet op te houden. Driewerf eilaas!
De manager van de winkel was achterin bezig, want deze ochtend had een verse aanlevering van goederen plaatsgevonden en hij was persoonlijk het uitladen van deze eerder vermelde goederen aan het superviseren. Voorwaar een belangrijke, zoniet de belangrijkste taak in het distributiewezen. De kassamedewerkster moest dus haar kassa sluiten en verdween naar achteren om de manager te vragen de drankenkast te openen. Het resultaat was verhelderend : de manager deelde haar mee dat Martini niet beschouwd wordt als een gedistileerde drank, maar in de gewone open rekken staat, tussen de andere dranken en wijnen, ongeveer halfweg in de supermarkt.
Na deze mededeling wandelde de klante fluks weg aan een mediterraans tempo, vond haar fles en wandelde al even gezwind terug naar de kassa, waar de caissière geheel ten onrechte alle boodschappen gescand had op hetzelfde ticket, terwijl de vrouw zowel voor zichzelf als voor twee anderen aan het winkelen was, dat het kasticket dus opgesplitst moest worden, zodat ze terugbetaling kon verzoeken.
De kassierster annuleerde, herbegon te scannen, de boodschappen werden netjes over drie aankopen verdeeld en er kon overgegaan worden tot betaling. Op dat moment besefte de klante dat ze de caissière kende als moeder van een klasgenootje van één van haar kinderen, een beetje laat, maar ja, die mondmaskers hé. Er werd een praatje gemaakt over de lerares van hun kinderen en hoe goed ze wel is tijdens deze moeilijke tijden om de kinderen gemotiveerd te houden. Terwijl ze met haar portemonnee in de hand stond, toonde ze geen enkele intentie om snel te betalen, want het gesprek switchte vlotjes naar een TV-programma van de avond ervoor, en het ging vooral over de japon die de presentatrice droeg. Ondertussen waren vlotjes 10 minuten verstreken sedert ik aan de kassa aankwam, en er was nog altijd geen hoop op een spoedig "bonjour" van de kassierster in mijn richting, een zeer gegeerd moment voor al wie aan de kassa staat aan te schuiven, want dat is het exacte punt waarop het eerste item gescand wordt.
Het gesprek werd afgerond en dan werd het gevreesde chequeboekje boven gehaald. De mevrouw hoefde enkel haar handtekening te plaatsen, de machine zou de rest invullen. Uit pure gewoonte was ze ook al begonnen met het noteren van het bedrag. De cheque werd verscheurd, een andere cheque boven gehaald en door de printer gesleurd. Het bedrag werd gecheckt en dan kon mevrouw tekenen. De kassajuffrouw hoefde enkel nog de identiteitskaart te checken en enkele gegevens op de achterkant te noteren. De mevrouw ging driftig op zoek naar haar identiteitskaart die zich zéker ergens in haar portemonneetje bevond, tussen de tientallen foto's van de kinderen, kleingeld, briefgeld, bankkaarten, ticketjes van vorige aankopen, een spiegeltje, "oh jee! de klantenkaart vergeten!, kan dat nog?", "jawel hoor", spaarkaarten, actiekaarten, kortingsbonnen, visitekaartjes, rijbewijs, bibliotheekkaart, bibliotheekkaarten van de kinderen, nog wat ander belangrijk plastic en papier, en oh! de heilige graal : haar ID-kaart.
De gegevens van de identiteitskaart werden overgepend op de achterkant van de cheque en de kassa spuwde anderhalve meter ticket uit. Het ticket, ja één!, moest nu gescheiden worden in drie afzonderlijke delen en op elk deel de namen van de betrokkenen genoteerd, want achteraf kon ze natuurlijk niet meer te weten komen wie wat gekocht had. Tijdens dit ingewikkelde proces hoorden we de beroemde Franse uitspraak, de aankondiging van kommer en kwel, het orakel van onheil : "merde alors!". Bleek dat de korting die in het publiciteitsgazetje aangekondigd was niet afgetrokken werd : "haal de manager!".
De manager, duidelijk niet in zijn nopjes nu hij voor een tweede keer van zijn belangrijke taak achterin de supermarkt weggeroepen werd, kwam stevig aangestapt. De drie betrokkenen gingen over tot controle van ALLE prijzen op de drie kassatickets, om na grondig onderzoek vast te stellen dat de korting in het promotieblaadje van vorige week stond en de huidige prijs de juiste was.
Eindelijk kon ik een stap voorwaarts zetten en mijn rechtmatige plaats innemen aan het begin van de rij, die ondertussen gegroeid was tot zo'n 12 personen. Helaas! De boodschappen van de vrouw voor mij lagen nog allemaal op de afloopband van de kassa, waardoor de kassierster niet kon beginnen met het scannen van mijn aankopen. De jonge moeder en haar boodschappen blokkeerden de voortgang, want ze had ondertussen een oproep ontvangen op haar mobiele telefoon. Er werd diepgaand gediscussieerd met de beller over het familiepaasdiner van volgende zondag, waarvoor zij de taart zou kopen, neen niet bij de bakker op de grote markt, maar bij de patisserie naast de bank, tenzij de beller het natuurlijk fijner vond om een taartje te eten van de patisserie op het boulevard richting volgende dorp. "Ciaociao! Bisous!"
Na dit korte oponthoud van 4 minuten 18 seconden kon ze eindelijk haar boodschappen in de winkeltassen opbergen. Dan besefte ze dat ze nog altijd haar identiteitskaart in de hand hield, die moest dus eerst terug in de portemonnee. Maar waar was haar portemonnee nu toch? In haar handtas? Lichte paniek ontstond toen ze alle spullen uit haar handtas genomen had in de hoop haar geldbuidel te vinden: make-up, gsm, sleutels, haarborstel, kam, spiegel, paraplu, kleingeld, zonnebril, foto's, hondje, zakdoekjes, pennen, handcrème, antibacteriële handlotion, deodorant, pijnstillers, flesje water, haarelastiekjes, parfum, nagelvijltjes, tandenstokers, chocolatjes van bij de koffie van voor de lockdown toen de café's nog open waren, nog een haarborstel, haarlak, gerief voor het maandelijks ongerief, opvouwbare boodschappentas, een halve appel, maar geen portemonnee!
Tot grote opluchting van iedereen in de winkel en ver daarbuiten, vond ze haar portemonnee in haar jaszak. Haar identiteitskaart kon nu zorgvuldig opgeborgen worden en haar geldbuidel verdween samen met alle andere spullen in haar handtas, waarvan zorgvuldig elke rits gesloten werd.
Alle boodschappen kregen hun plaatsje : wijn in de ene tas, kaas in de andere, vlees in - "oei, het pakje lekt een beetje... heeft u een plastic zakje voor het vlees, zodat het niet lekt?
- neen, we mogen geen plastic tasjes meer weggeven, we verkopen nu grote tassen voor 2 euro
- oh, dan neem ik wel een kartonnen doosje daar...
Ondertussen - dit blijft het zuiden van Frankrijk, dus verbazend is het niet - waren verschillende personen in de 27 man lange rij aan het praten over de japon van de presentatrice vorige avond op TV, het weer, de lamantabele toestand van de Franse voetbalploeg, de lerares van de kinderen van de kassierster, le coronavirus, en andere dingen des levens en ik had tijd om te contempleren :
- Ben ik de enige die engiszins ongeduldig is?
- Dwaal ik als ik aanneem dat de wachttijd aan de kassa een inconveniëntie is?
- Moest ik een nieuw bloeddrukverlagend onderwerp in de groep gooien?
- Is dit het grote geheim van de langere levensduur rond de Middellandse Zee, misschien heeft dat helemaal niets te maken met het zogenoemde mediterraanse dieet? Bij mijn volgende doktersbezoek moet ik deze theorie maar eens ten berde brengen, maar enkel als ik daarmee geen oponthoud veroorzaak voor de volgende wachtenden in de wachtzaal !
Ziezo, nu hebben jullie net zo veel tijd verloren als ik.
